آژانس طراحی وب لابراتوآر رسانه

از حادثه ی ساختمان پلاسکو چه درس هایی می توان گرفت؟

بهمن ۳, ۱۳۹۵
fatima mosallaei

تیم لابراتوآررسانه فاجعه ی وحشتناک ساختمان پلاسکو را به همه ی هم وطنان عزیز تسلیت می گوید و یاد قربانیان و آتش نشان های فداکار این حادثه را گرامی می دارد.

اما از حادثه ی ساختمان پلاسکو چه درس هایی می توان گرفت تا از وقوع حوادث اینچنینی پیشگیری شود؟ الزام تغییر روش های بازار سنتی ایران به سمت روش های مدرن و آی تی بیس به وضوح احساس می شود. در حادثه ی ساختمان پلاسکو تعدادی از صاحبان کسب و کار به سمت ساختمان هجوم آوردند. دليل اكثريت هجوم صاحبان كسب و كار، خروج اسناد و كامپيوتر هاي موجود جهت حفظ اسناد حسابداريشان بود, در حالي كه اگر اطلاعات اين افراد بر روي سامانه هاي ابري ذخيره ميشد نگراني براي از دست رفتن اطلاعات وجود نداشت، همچنين در صورت استفاده صحيح از نظام بانكداري الكترونيك نگراني وجود اسناد تضميني يا مدت دار پرداختي نيز برطرف ميشد. کمتر از ۴۰ درصد از دارندگان كارت‌های بانكی می‌توانند خرید اینترنتی انجام دهند.
با وجود اینكه چند سال از فعالیت شبكه بانكی كشور در زمینه ارائه خدمات اینترنتی به مشتریانشان می‌گذرد ولی هنوز استفاده كننده‌ چندانی از این خدمات وجود ندارد.
دریافت رمز اینترنتی و رمز cvv2 دو عنصر اصلی برای انجام یك خرید اینترنتی است و با وجود اینكه بسیاری از بانك‌ها این سرویس را در اختیار مشتریانشان قرار می‌دهند ولی مشتریان بانك‌ها از این سرویس استفاده نمی‌كنند و فقط زمانی این مشكل خود را نشان می‌دهد كه قرار بر این است یك خدمتی از طریق اینترنت به مردم عرضه شود.
زمانیكه شركت همراه اول تصمیم به فروش سیم‌كارت‌های خود از طریق اینترنت گرفت كمتر از ۱۰۰ هزار نفر اینترنتی خرید انجام دادند این درحالی ا‌ست كه طبق آمار بانك مركز در حدود ۵۰ میلیون كارت بانكی برای افراد مختلف صادر شده‌ است.
آمار بانك‌ها نشان می‌دهد كه با وجود تعداد زیاد كارت‌های صادر شده از سوی شبكه بانكی كشور ولی تعداد مشتریان این خدمات بسیار اندك است و با وجود هزینه بانك‌ها در این بخش ولی تعداد مشتریان آنان به‌اندازه‌ای كم است كه اگر بانك‌ها این سرویس را ارائه ندهند نیز مشكلی به‌وجود نمی‌آید.
بانك صادرات ایران تقریبا ۵/۵ میلیون كارت بانكی صادر كرده ولی تعداد مشتریان استفاده از خدمات اینترنتی‌اش به ۲۸۴ هزار نفر می‌رسد در اصل فقط ۲۸۴ هزار نفر از دارندگان كارت‌های این بانك درخواست رمز اینترنتی كرده‌اند و از این میان فقط ۴۰ هزار نفر از مشتریان توكن این بانك را خریداری كرده‌اند.
در این صورت به صورت تقریبی می‌توان گفت كه ۵/۵ درصد از مشتریان بانك بزرگ و شلوغی چون صادرات از خدمات اینترنتی استفاده می‌كنند.
این وضعیت در بانك‌های ملت و كشاورزی نیز دیده می‌شود به گونه‌ای كه از ۱۱ میلیون حساب الكترونیكی موجود در بانك ملت فقط ۷۰۰ هزار نفر مشتری مجازی این بانك به شمار می‌آیند و اگر این آمار را با كل ۳۳میلیون حساب بانك ملت مقایسه كنیم وضعیت بدتر می‌شود. در این صورت فقط ۵/۷ درصد از مشتریان بانك ملت امكان خرید اینترنتی را دارند.
در بانك كشاورزی نیز تقریبا ۳۰ درصد از مشتریان رمز اینترنتی خود را دریافت كرده‌اند، از تقریبا ۶ میلیون كارت صادر شده توسط بانك كشاورزی فقط یك میلیون و ۷۶۲ هزار و ۹۱۳ كارت رمز اینترنتی صادر شده‌است.
همچنین بانك ملی نیز تعداد تراكنش‌های اینترنتی خود را ۱۳۷ هزار و ۵۶۴ تراكنش اعلام كرده ‌است و با توجه به حجم بالای این تراكنش‌ها، حجم تراكنش‌های اینترنتی این بانك به ۲۱۶ میلیارد و ۵۶۱ میلیون و ۳۶۱ هزار و ۲۸ ریال می‌رسد،  در این صورت در بهترین حالت فقط در حدود ۱۳۷ هزار نفر از مشتریان این بانك از خدمات اینترنتی این بانك استفاده می‌كنند.
این درحالی است كه رمز cvv2 برای تمامی دارندگان كارت‌های بانك ملی صادر شده‌ و رمز دوم را نیز با مراجعه به دستگاه‌های خودپرداز به راحتی می‌توانند دریافت كنند.
در اصل از حدود ۵۰ میلیون كارت بانكی صادر شده از سوی شبكه بانكی كشور فقط در حدود ۵/۱۶ میلیون از كارت‌ها امكان خرید اینترنتی را دارند.
از میان بانك‌ها بانك‌های خصوصی پارسیان، سامان و اقتصاد نوین وضعیت بهتری دارند چرا كه تقریبا برای تمامی دارندگان كارت‌های خود رمز اینترنتی صادر كرده‌اند ولی صدور رمز اینترنتی نیز به معنای استفاده از آن رمز نیست. یكی از مشكلات بانك‌ها در این زمینه ناآشنایی مردم به چگونگی استفاده از این سرویس‌ها است؛ برای رفع چنین مشكلی چاره‌ای جز فرهنگ‌سازی در این زمینه نیست، در غیر اینصورت هزینه‌هایی كه بانك‌ها برای ارائه این سرویس‌ كرده‌اند بی‌ثمر خواهند بود و هیچ بازگشتی برای آنان نخواهد داشت.
از میان بانك‌ها نیز بانك توسعه صادرات، پست بانك ، تجارت، رفاه ، مسكن و سپه امكان خرید اینترنتی را به مشتریان خود عرضه نمی‌كنند در این صورت ۱۱ میلیون و ۳۱۳ هزار و ۹۶۱ كارت به صورت بالفعل از گردونه خریدهای اینترنتی حذف می‌شوند.
البته تمامی این بانك‌ها اعلام كرده‌اند كه عرضه این سرویس را در دستور كاری خود قرار داده‌اند و به‌زوردی این سرویس را به مشتریان خود ارائه می‌دهند.
اما مشكل فقط به شبكه بانكی ختم نمی‌شود ضریب نفوذ اینترنت در كشورطبق گزارش شركت مخابرات ایران ۵/۲۷ درصد است و به نوعی  فقط در حدود ۱۹ میلیون نفر به اینترنت دسترسی دارند.
مقایسه آمار نشان می‌دهد كه مشكل اصلی در نبود فرهنگ استفاده از این خدمات است . البته این موضوع را نیز باید در نظر گرفت كه استفاده از خدمات اینترنتی بانك‌ها به نسبت مشكل است به گونه‌ای كه افراد معمولی به سادگی نمی‌توانند از این خدمات استفاده كنند.
برای رفع چنین مشكلی علاوه براینكه باید مشتریان بانك‌ها را به استفاده از خدمات اینترنتی تشویق كنیم باید سرویس‌های اینترنتی بانك‌‌ها را نیز ساده‌تر كنیم تا تمامی افراد بتوانند از این سرویس‌ها استفاده كنند.

سامانه هاي اعلام و اطفا در اين ساختمان ها و همينطور سامانه BMS وجود نداشته است، در حالي كه اكثر مغازه داران نسبت به نصب دوربين هاي تحت شبكه اقدام مي نمايند.

“BMS” یا Building management system که در فارسی آن را مدیریت هوشمند ساختمان ترجمه کرده اند به مجموعه سخت افزارها ونرم افزارهائی اطلاق ميشود که به منظورمانيتورینگ وکنترل یکپارچه قسمتهای مهم وحياتی درساختمان نصب ميشوند.

وظيفه این مجموعه، پایش مداوم بخش های مختلف ساختمان و اعمال فرامين به آنها به نحویست که عملکرد اجزاء مختلف ساختمان متعادل با یکدیگرودرشرایط بهينه وباهدف کاهش مصارف ناخواسته وتخصيص منابع انرژی فقط به فضاهای در حين بهره برداری باشد.

BMS میيتواند در برگيرنده تمام سرویس های الکتریکی , مکانيکی , و حفاظتی ساختمان باشد. این سرویس ها شامل گرمایش، سرمایش، تهویه مطبوع، آسانسور، نيروگاه برق اضطراری، پله برقی، کنترل روشنایی، دوربين مدار بسته، اعلام و اطفای حریق، کنترل تردد و … هستند.

نكته جالب تر عدم وجود سامانه اطلاع رساني جمعي اتش نشانان و نبود سامانه اي براي رهگيري وضعيت حياتي و موقعيت مكاني اين افراد است به طوري كه حتي سرپرست تيمها و افراد مسئول شمارش دقيق افراد مفقود را ندارند ! به طوري كه جهت اعلام زنده بودن اتش نشانان از تلفن همراه خود استفاده كرده اند.
امنيت اطلاعات و امنيت فيزيكي را جدي بگيريم.

در آینده نزدیک و زمانی که عملیات امداد و نجات و آوار برداری به پایان رسد سازمانهای ذیربط و البته مهمتر از آنها خود بنگاههای اقتصادی مانند آنها که در ساختمان پلاسکو فعالیت می کردند باید این حادثه را از نگاه یک بنگاه اقتصادی مشابه مورد توجه قرار داده و درسهای لازم را بگیرند. تهران شهر بسیار بزرگی شده است. جمعیت و حجم فعالیت تجاری آن با برخی از کشورها برابری می کند. تکرار بحرانهای مشابه به دلایل مختلف دور از واقعیت نیست. زمان آن فرا رسیده است که هر کسبه و یا شرکتی در هر محلی که فعالیت می کند هر روز این سوالات مهم را از خود بپرسد: که آیا برای حادثه مشابهی آمادگی لازم را دارد و یا خیر؟ آیا ساختمانی که در آن فعالیت می نماید فردا برقرار خواهد بود و یا خیر؟ آیا توان و تحمل از دست دادن مدارک و اسناد تجاری و خصوصی اش را دارد؟ آیا داده ها و اطلاعات تجاری اش را در مکانهای مطمئن نگهداری می کند و یا خیر؟ آیا بیمه های لازم برای پوشش خسارات مختلف را دارد؟ آیا کارکنانش را می تواند بعد از حوادثی اینگونه حفظ نماید؟ آیا می تواند فعالیت اقتصادی و تجاری اش را در محل موقت دیگری ادامه دهد؟ آیا ذخیره مالی لازم برای بازگشت به فعالیت دارد؟ آیا می تواند روی نهادها و سازمانهای جامعه برای بازگشت به فعالیت حساب کند؟ پاسخ این سوالات همه و همه از قبل در چهارچوب برنامه های مدیریت استمرار فعالیتها (Business Continuity Management) و استانداردهای مربوطه داده شده اند. فقط کافی است ما این واقعیت را درک کنیم و برای افزایش توان و تاب آوری خود و جامعه خود این برنامه ها که بسیار ساده هستند را تهیه و عملی نماییم.

آنچه دور از انتظار نیست این است که ساختمان پلاسکو مجددا بازسازی خواهد شد و به پیکره تهران باز خواهد گشت ولی همه بنگاههای کوچک و بزرگ تهران و سایر شهرها باید درسهای لازم را از این حادثه بگیرند و همواره ز خود بپرسند که آیا خود را برای مواجعه با چنین شرایطی آماده کرده اند و یا خیر. شهرداری ها و سازمانهای دیگر نیز باید دامنه توجهات خود را گسترده تر کرده و ابعاد برنامه ریزی “استمرار فعالیتها” برای بنگاههای اقتصادی شهر در صورت وقوع بحرانهای مشابه را نیز در برنامه ریزی ها بگنجانند.  سازمانهای صنفی مختلف نیز باید در کنار فعالیتهای روزانه، به آماده سازی و توانمند سازی صنوف وابسته بخود نیز تلاش نمایند.

خوشبختانه به دنبال وقوع حادثه و نیاز به توجه به این مسایل تلاشهای خودجوش و گاها برنامه ریزی شده ای توسط سازمانهای مختلف در حال صورت گرفتن است. مثلا توجه سازمان تامین اجتماعی به تشکیل کمیته‌ای برای پرداخت مستمری و بیمه بیکاری آسیب‌دیدگان ساختمان پلاسکو گام مهمی در این زمینه است که باید نهادینه و برنامه ریزی شده بشود.  همینطور اطمینان دادن پلیس تهران به کسبه در مورد اموال با ارزش و گاوصندوق‌های خود می تواند بخشی از نگرانی ها را مرتفع نماید ولی این فقط در مواردی که این اموال سالم و قابل استفاده مانده باشند موثر است. شرکتهای بیمه باید با سرعت و سخاوت و البته وسواس لازم خسارات وارده به شرکتها و کسبه ای را که بیمه های لازم را داشته اند جبران نمایند. این قابل درک است که برخی از این موارد نیاز به زمان دارند ولی این سازمانها باید این حادثه را آزمونی برای سنجش توان و عملکرد خود برای حوادث مشابه و یا بزرگتر در نظر بگیرند. توجه شورای اصناف به مشکلات پیش آمده برای همکاران خود قابل تقدیر است ولی لازم است این توجهات و نحوه ارایه کمک ها و پشتیبانی نهادینه شده و همچنین تبدیل به اقدامات فرهنگ سازی برای آمادگی صنوف مختلف برای این مسایل باشد.

fatima mosallaei

درباره

سرپرست بازاریابی تیم لابراتوآر رسانه، کارشناسی ارشد کارآفرینی علاقه مند به حوزه ی دیجیتال مارکتینگ و کارآفرینی

پاسخ دهید
نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های مورد نیاز با * علامت‌گذاری شده‌اند.